## Co takiego jest bot?
Bot jest to specjalny program komputerowy, który używa dodatkowego konta jakiegoś
[Wikipedysty](https://pl.wikipedia.org/wiki/Społeczność_wikipedystów).
Taki program może wykonywać różne automatyczne działania w Wikipedii, najczęściej jakieś
automatyzacje np. globalne poprawki w artykułach lub jakieś konkretne działania edycyjne.
W tym artykule opiszę jak stworzyć prostego bota przy użyciu języka programowania
[Python](https://pl.wikipedia.org/wiki/Python).
## Instalacja Pythona
Pierwsza rzecz to instalacja Pythona, najlepiej jest wyszukać w Google "jak zainstalować pythona"
oraz nasz system operacyjny. Instalacja będzie się różnić między Windowsem, MacOS oraz Linux.
Pod systemami Linux dodatkowo należy zainstalować [PIP](https://pl.wikipedia.org/wiki/Pip_(menadżer_pakietów)),
czyli manager paczek Pythona.
## Biblioteka pywikibot
Po instalacji Pythona i PIP należy zainstalować paczkę `pywikibot` jest to biblioteka,
za pomocą której można automatyzować działania w Wikipedii. W tym celu w terminalu należy wynikać polecenie:
```bash
pip install pywikibot
```
### Dlaczego warto korzystać z pywikibot?
[API](https://pl.wikipedia.org/wiki/Interfejs_programowania_aplikacji)
[MediaWiki](https://pl.wikipedia.org/wiki/MediaWiki) (silnika napędzającego Wikipedię) jest bardzo rygorystyczne. Jednym z kluczowych
wymogów bezpieczeństwa jest przesyłanie unikalnego i poprawnego nagłówka
[User-Agent](https://pl.wikipedia.org/wiki/User_agent) przy każdym
zapytaniu [HTTP](https://pl.wikipedia.org/wiki/HTTP). Dzięki temu administratorzy wiedzą, jaki bot generuje ruch.
Wielką zaletą pywikibot jest to, że obsługuje nagłówek User-Agent w pełni automatycznie. Framework
sam generuje go na podstawie Twojego pliku konfiguracyjnego, łącząc nazwę bota z wersją
biblioteki. Dzięki temu nie musisz ręcznie konfigurować sesji HTTP ani martwić się o niespodziewane
blokady adresu IP ze strony serwerów Wikimedia.
Drugą rzeczą jest [rate limit](https://en.wikipedia.org/wiki/Rate_limiting), które biblioteka ogarnia.
## Tworzenie hasła dla bota
Korzystając z biblioteki `pywikibot`, można zalogować się do swojego konta za pomocą
hasła do Wikipedii, ale w przypadku botów, nie jest do za bardzo bezpieczne.
A gdy, tak jak w moim przypadku, masz ustawione
[podwójne uwierzytelnianie](https://pl.wikipedia.org/wiki/Uwierzytelnianie_wieloskładnikowe),
nie będzie to możliwe.
Dlatego w Wikipedii jest możliwość stworzenia specjalnego hasła dla bota.
Coś podobnego do [API Key](https://en.wikipedia.org/wiki/API_key) w różnego rodzaju usługach.
Wchodzimy na stronę: [Specjalna:Hasła_botów](https://pl.wikipedia.org/wiki/Specjalna:Hasła_botów)
i dodajemy nowe hasło:
formularz dodawania hasła bota
klikamy „utwórz” i wybieramy uprawnienia:
uprawnienia bota z zaznaczonymi uprawnieniami do edycji i tworzenia stron
Po wybraniu uprawnień dodawania i edycji stron, na dole strony klikamy „utwórz”:
nowe wygenerowane hasło bota
Po utworzeniu powinno się pojawić losowe hasło, zapisz je sobie, będziemy go używać za chwilę.
## Bot Hello World przez API
Najprostsze użycie biblioteki pywikibot, która doda nową stronę do Wikipedii w twojej przestrzeni
użytkownika wygląda tak.
```python
import pywikibot
def main():
# 1. Inicjalizacja połączenia z polską Wikipedią (używa user-config.py)
site = pywikibot.Site('pl', 'wikipedia')
# 2. Wskazanie konkretnej strony w Twoim brudnopisie
page = pywikibot.Page(site, 'Wikipedysta:Jcubic/HelloBot')
# 3. skrypt
if page.exists():
print("Błąd: Podana strona testowa już istnieje!")
return
# 4. Dodanie nowego tekstu
page.text = "Witaj, Wikipedio!"
# 5. Zapisanie zmodyfikowanej strony z opisem zmian
page.save(
summary="[WikiZEIT Test] Pierwsze uruchomienie bota Hello World przez API",
minor=True
)
print("Sukces! Strona została utworzona.")
if __name__ == '__main__':
main()
```
* `pywikibot.Site()` - zwraca obiekt. który umożliwia dostęp do danego projektu.
* `pywikibot.Page()` - zwraca obiekt konkretnej strony, strona nie musi istnieć.
* `page.exists()` - sprawdza, czy strona istnieje.
* `page.text` - to accessor, który zawiera tekst strony.
* `page.save()` - zapisuje stronę.
## Logowanie do Wikipedii
Aby nasz bot mógł się zalogować do Wikipedii należy utworzyć plik `user-config.py`
Jego zawartość powinna wyglądać tak:
```python
family = 'wikipedia'
mylang = 'pl'
usernames['wikipedia']['pl'] = 'jcubic' # tutaj wstaw swój nick
password_file = 'user-password.py'
```
Plik `user-password.py` powinien zawierać krotkę, która wygląda tak:
```python
('Jcubic', BotPassword('Hello-World', 'r4qli70elje53e48s8lqf4oddnmrjjer'))
```
Oczywiście musisz wpisać swoje własne hasło bota.
Teraz możemy uruchomić nasz skrypt, wynikiem powinno być coś takiego:
```text
Logging in to wikipedia:pl as Jcubic@Hello-World
Sleeping for 7.4 seconds, 2026-06-07 21:52:31
Page [[Wikipedysta:Jcubic/HelloBot]] saved
Sukces! Strona została utworzona.
```
Wchodzą na Wikipedię i zaglądając do naszych edycji na stronie
[Specjalna:Wkład/Jcubic](https://pl.wikipedia.org/wiki/SSpecjalna:Wkład/Jcubic),
widzimy edycje bota:
![historia edycji z opisem "[WikiZEIT Test] Pierwsze uruchomienie bota Hello World przez API"](/img/bot-historia.webp)
historia edycji z opisem "\[WikiZEIT Test] Pierwsze uruchomienie bota Hello World przez API"
A wchodzą na stronę w naszej przestrzeni nazw możemy zobaczyć nasz tekst:
strona Wikipedysta:Jcubic/HelloBot z tekstem Witaj, Wikipedio!
## Rejestracja konta bota
Jeśli zamierzasz stworzyć prawdziwego bota, musisz zarejestrować nowe konto dla niego.
Jeśli nie chcesz wylogowywać się z Wikipedii, możesz zrobić to w oknie incognito lub
otworzyć inną przeglądarkę.
Po założeniu konta, na stronie użytkownika, musimy wpisać informacje że jest to konto bota:
Kod strony użytkownika bota Wikipedysta:WikiZEITBot z opisem jego działania
Powyższy opis dotyczy mojego bota, którego zacząłem tworzyć razem podczas pisania tego artykułu.
Tak wygląda zapisana strona:
Wynikowa zapisana strona z banerem, na początku który mówi, że jest to konto bota
Najważniejsze jest dodanie szablonu
{% raw %}
```text
{{Szablon:Bot|Jcubic}}
```
{% endraw %}
Aby poinformować, że jest to bot.
## Legalizacja bota
Następnym wymaganym krokiem jest zgłoszenie naszego bota na stronie
[Wikipedia:Boty/Zgłoszenia](https://pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Boty/Zgłoszenia).
Dzięki temu jeden z [Biurokratów](https://pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Biurokraci),
doda nam flagi, dzięki którym będziemy mogli używać bota legalnie.
Na stronie ze zgłoszeniami należy kliknąć złóż wniosek:
Instrukcja jak złożyć wniosek dotyczący bota
Wypełnić formularz:
formularz jako kod wiki
Tak wyglądał mój wniosek:
Wynikowy wypełniony formularz z oznaczeniem nowy
Warto obserwować [stronę z wnioskami](https://pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/Wnioski)
oraz mieć włączone powiadomienia email, gdy obserwowana strona się zmieni.
## Co dalej?
Następny krokiem jest napisanie kodu bota, który zrealizuje cel, jaki chcemy osiągnąć. Moim celem
jest pomoc przewodnikom w monitorowaniu swoich podopiecznych.
### Czym jest Wikimedia Toolforge?
Dobrze jest także uniezależnić bota od własnego komputera. Wikimedia udostępnia specjalne
środowisko chmurowe o nazwie Toolforge. Jego celem jest utrzymywanie narzędzi, które pomagają w
edycji projektów Wikimediów.
Dzięki temu nasz bot może działać nawet, jak nasz komputer nie jest włączony.
## Podsumowanie
Boty to potężne narzędzia, które potrafią w kilka sekund wykonać pracę wymagającą od człowieka wielu
dni żmudnego klikania. Należy pamiętać o słowach mędrca: „[With great power comes great
responsibility](https://en.wikipedia.org/wiki/With_great_power_comes_great_responsibility)”. Automatyzacja
edycji na żywym organizmie, jakim jest Wikipedia, niesie za sobą duże ryzyko. Wadliwy kod w pętli
może w krótkim czasie uszkodzić setki artykułów, dlatego najlepiej jest testować jego działanie w
swoim brudnopisie.
Figurka: Stan Lee - Excelsior!
Informacje na temat mojego bota można znaleźć na [tej stronie](/projekty/wikizeitbot/).